Yangın Dolabı El Kitabı
Seçimden montaja, kodlamadan periyodik bakıma kadar yangın dolabıyla ilgili kararların tek belgede toplandığı uygulama kılavuzu. Teknik değerler OFC serisinin belgeli ürün verisinden alınmıştır.
Standartlar ve kapsamları
Yangın dolabı tek bir standarda değil, bir standartlar ailesine tabidir. Hangi belgenin neyi düzenlediğini bilmek, şartname okurken ve teklif karşılaştırırken en çok işe yarayan bilgidir.
| Standart | Neyi kapsar | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| TS EN 671-1 | Yarı sert hortumlu makaralı sistemler | Hortum makaradan çekilerek, tamamı serilmeden kullanılabilir |
| TS EN 671-2 | Yassı (bez) hortumlu sistemler | Su verilmeden önce hortumun tamamı serilir |
| TS EN 671-3 | Kurulu sistemlerin bakımı ve deneyleri | İşletme aşaması: periyodik kontrol ve kayıt |
| TS EN 694 | Yarı sert hortumun kendisi | OFC serisinde kullanılan kauçuk hortumun standardı |
| TS EN 12259 | Sabit söndürme sistemleri bileşenleri | Opsiyonel 2" rekorlu vananın uygunluk çerçevesi |
“TS EN 671-1’e uygun makaralı sistem” ifadesi kauçuk (yarı sert) hortumlu bir çözüm istendiğini gösterir; bez hortumlu bir dolap bu şartı karşılamaz, tersi de geçerlidir. Teklif aşamasında hortum tipinin şartnameyle birebir örtüşmesi gerekir.
Bu bölüm standartların kapsamını anlatır; standardın kendi metnindeki normatif tablolar buraya alınmamıştır. Belgedeki sayısal değerlerin kaynağı ikidir: bir sonraki bölümde yönetmeliğin Madde 94 hükmü, diğer bölümlerde OFC serisinin ürün verisi.
Yönetmelik ne diyor?
Türkiye’de yangın dolabının nerede zorunlu olduğunu, hangi aralıklarla yerleştirileceğini ve hangi teknik değerleri sağlayacağını Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik belirler. Aşağıdaki değerlerin tamamı yönetmeliğin Madde 94 hükmünden alınmıştır.
Hangi yapılarda zorunlu?
- Yüksek binalar
- Toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²’den büyük imalathane, atölye ve depolar
- Toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²’den büyük konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binaları
- Alanlarının toplamı 600 m²’den büyük kapalı otoparklar
- Isıl kapasitesi 350 kW’ın üzerindeki kazan daireleri
Dolaplar arası mesafe
Yangın dolapları, her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde aralarındaki uzaklık 30 m’den fazla olmayacak şekilde düzenlenir.
Mümkün olduğu kadar koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakınına, kolaylıkla görülebilecek şekilde yerleştirilir.
Bina yağmurlama sistemi ile korunuyor ve katlara itfaiye su alma ağzı bırakılmışsa, yangın dolapları ıslak tip yağmurlama branşman hattından beslenebilir ve aralarındaki uzaklık 45 m’ye kadar çıkarılabilir.
İki dolap tipi ve teknik şartları
Yönetmelik, binada hortumu serme ve bağlama becerisine sahip eğitilmiş personel bulunup bulunmamasına göre iki ayrı tip tanımlar. Şartname yazarken ve teklif değerlendirirken belirleyici olan ayrım budur:
| Özellik | TS EN 671-1 | TS EN 671-2 |
|---|---|---|
| Tip | Yuvarlak yarı sert hortumlu yangın dolabı | Yassı hortumlu yangın dolabı |
| Kimin için | Hortumları serme ve bağlama gibi becerilere sahip eğitilmiş personeli veya itfaiye görevlisi olmayan yapılarda kullanılması şart olan tiptir. | Yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurmak mecburiyetinde olan yapılarda kullanılabilir. |
| Teknik şartlar | Hortum standardı: TS EN 694 Hortum çapı: 25 mm Hortum uzunluğu: En çok 30 m Lüle (lans): Kapama, püskürtme veya fıskiye — veya üçünü birden yapabilmeli Tasarım debisi: 100 l/dak (içinde itfaiye su alma ağzı olmayan dolaplarda) Tasarım basıncı: 400 kPa Basınç düşürücü: Lüle girişinde basınç 900 kPa’ı geçerse kullanılması gerekir | Hortum anma çapı: En çok 50 mm Hortum uzunluğu: En çok 20 m Lüle (lans): Kapama, püskürtme veya fıskiye — veya üçünü birden yapabilmeli Dolap tasarım debisi: 400 l/dak Tasarım basıncı: En az 400 kPa Basınç düşürücü: Lüle girişinde basınç 900 kPa’ı geçerse kullanılır |
Hortumların saklandığı dolabın ve kabinlerin, gerekli cihazların döşenmesine izin verecek büyüklükte olması şarttır. Bunların yangın sırasında hortum ve cihazların kullanılmasını zorlaştırmayacak şekilde tasarlanması ve sadece yangın söndürme amacı için kullanılması gerekir.
Binalarda bulunan yangın dolaplarının ve hortum makara sistemlerinin TS EN 671-3 standardında belirtilen periyodik bakımlarının, bina sahibi, yönetici veya sorumlu bina yetkilisi tarafından yaptırılması mecburidir.
Kaynak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Madde 94. Son kontrol 11.09.2026. Yönetmelik zaman içinde değişebilir; bağlayıcı olan yürürlükteki metin ve binanın onaylı yangın projesidir.
Dolabın parçaları
Bir yangın dolabı, tek parça bir kabin değil; beş işlevin bir arada durduğu bir düzenektir. Her parçanın arızası farklı bir biçimde ortaya çıkar ve farklı bir kontrol ister.
Ekipmanı taşır ve korur. Ölçüsü, içine girecek makara ve hortum boyuna göre belirlenir; sıva altı montajda duvarda ayrılacak boşluğu da bu ölçü tanımlar.
Ekipmanı tozdan ve izinsiz kullanımdan korur; müdahalede bir saniye bile geciktirmemelidir. Kapaksız, sac, pleksi ve şeffaf seçenekler farklı görünürlük ve dayanım dengeleri kurar.
Hortumun sarılı durduğu ve takılmadan açılmasını sağlayan parça. Dönme serbestliği, müdahale hızını doğrudan belirleyen tek mekanik özelliktir.
Suyu taşır. Yarı sert kauçuk hortum kendi biçimini korur ve tamamı serilmeden kullanılabilir; yassı hortum daha az yer kaplar, önce serilmesi gerekir.
Suyu verir ve keser. Küresel vana tek hareketle açılır; rekorlu vana itfaiye bağlantısı gereken yerleşimlerde tercih edilir.
Suyun biçimini belirler. Konum seçmeli nozul, kapalı / dolu jet / püskürtme arasında geçiş yaparak farklı yangın tiplerine imkân verir.
OFC 31 üzerinde belgeli değerler
Aşağıdaki satırlar referans model olarak seçilen OFC 31 ürün kaydından gelir. Diğer modellerde donanım değişebilir; her ürünün kendi sayfasında kendi değerleri yazılıdır.
- Estetik, sik, fonksiyonel ve saglam OCAKLAR Delux serisi yangin dolabi
- Yangin dolabi DKP sacdan mamuldur, istege bagli galvanizli sac veya paslanmaz 304 krom sacda kullanilabilir
- Delux dik tasarim ile dar alanlara uygun premium gorunum
- 1" 3 konumlu jet spray nozul
- 1" 15-20-25-30 metre TS EN 694 yari sert kaucuk hortumlu yangin dolabi
- 1" Kuresel vana veya opsiyonel 2" TS EN 12259 princ malzemeden mamul aliminyum rekorlu vana
- Yangin dolabi boya oncesi korozyona karsi nano teknoloji kaplama uzeri 70 mikron elektrostatik toz boyalidir
- Yangin dolabi TS EN 671-1 ve CE belgelidir
- 90 + 270 derece donebilen hortum makarasi
- Makara Max. Calisma Basinci 12 Bar Test Basinci 18 Bar Asgari Patlama Basinci 30 Bar
Malzeme ve yüzey işlemi
Yangın dolabının ömrünü belirleyen iki şey vardır: sacın cinsi ve boyanın altındaki hazırlık. İkincisi görünmediği için çoğu karşılaştırmada atlanır, oysa sahada ilk bozulan yer boyanın tutunamadığı yüzeydir.
Standart gövde malzemesi. Bina içi kullanımın yaygın çözümü; yüzey işlemiyle birlikte uzun ömürlü sonuç verir.
Nem ve korozyon riskinin arttığı yerleşimlerde tercih edilir. Opsiyoneldir, proje bazında seçilir.
Kıyı bölgeleri, kimyasal ortam ve hijyen gerektiren tesisler için. Maliyeti yüksek, ömrü en uzun seçenek.
OFC serisinde gövde, boyadan önce korozyona karşı nano teknoloji kaplama ile hazırlanır; üzerine 70 mikron elektrostatik toz boya uygulanır. Karşılaştırma yaparken sorulması gereken soru “kaç mikron boya” değil, “boyanın altında ne var” olmalıdır.
RAL renk seçenekleri
Standart kırmızı dışında aşağıdaki RAL kodları ürün kayıtlarında tanımlıdır. Mimari görünürlüğü olan projelerde renk, kapak tipiyle birlikte belirlenir.
Görünürlük uyarısı: dolabın uzaktan fark edilmesi müdahale hızını doğrudan etkiler. Mimari tercih, görünürlüğün önüne geçmemelidir.
Model kodlama sistemi
OFC kodu bir isim değil, bir tarif. Sipariş, teklif ve şartname yazışmalarında tek satırlık kod, dolabın bütün konfigürasyonunu taşır — böylece “hangi model, hangi donanım” tartışması ortadan kalkar.
Kod, ana model koduna eklenen eksenlerden oluşur. Aşağıdaki tablo referans model OFC 31 üzerinde tanımlı eksenleri ve geçerli değerlerini gösterir:
| Eksen | Geçerli değerler |
|---|---|
| Montaj Tipi | DM DemonteDS DM. Sıfır |
| Kapak Tipi | 0 Kapaksız1 Plz. Kpk.3 Sac Kapak2 Şff. Kpk. |
| Hortum Uzunluğu | 20 20 Mt25 25 Mt30 30 Mt00 Hortumsuz |
| Vana Tipi | 11 1" E. Vnl.01 1" Rekorlu10 1" Vanalı21 2" E. Vnl.02 2" Rekorlu20 2" Vanalı00 Vanasız |
| Boya Tipi | 1013 10133002 30027016 70167039 70397044 70447047 70479004 90049005 9005 |
Soldan sağa: ana model kodu, ardından her eksenin seçilen değeri. Ürün sayfasındaki konfigüratör aynı sırayı kullanır; seçim yaptıkça oluşan kod ekranda görünür ve teklif talebine bu kodla geçilir.
Seçim kılavuzu
Aşağıdaki altı karar netleştiğinde teklif tek turda doğru fiyatlanır. Eksik kalan her başlık, sipariş sonrası değişiklik ve gecikme demektir.
Sıva altı (ankastre) mı, sıva üstü mü? Gömme montaj duvarda dolap derinliği kadar boşluk ister ve mimari projede karara bağlanır. Mevcut binada kırım gerektirdiği için çoğunlukla sıva üstü seçilir.
Bina içi yerleşimle açık saha yerleşiminin beklentisi aynı değildir. Dış mekânda harici seri kullanılır; geniş sahalarda çift makaralı model tek noktadan iki yöne müdahale sağlar.
Kauçuk (yarı sert) hortum eğitimsiz kullanıcı için daha güvenlidir; bez hortum daha az yer kaplar. Boy, korunacak alanın her noktasına ulaşacak şekilde seçilir — fazlası da yönetilmesi zor bir hortum demektir.
Küresel vana tek hareketle açılır ve bina kullanıcısı için en sade çözümdür. Rekorlu vana, itfaiye bağlantısı gereken yerleşimlerde tercih edilir.
Sac kapak dayanımı, şeffaf/pleksi kapak içerideki ekipmanın görünmesini önceler. Görünürlük müdahale hızını etkilediği için mimari tercih tek başına belirleyici olmamalıdır.
Ölçü, içine girecek ekipmanın ve yerleşim yerinin sonucudur. Renk RAL kartelasından seçilir; standart kırmızı dışına çıkılacaksa görünürlük değerlendirilmelidir.
Yerleşim ve montaj
Doğru seçilmiş bir dolap, yanlış yere konulduğunda işe yaramaz. Yerleşimin tek ölçütü vardır: korunan alanın her noktasına hortumla ulaşılabilmesi. Adet ve konum bu erişim mantığına göre, binanın yangın projesinde belirlenir.
Dolap görülebilir ve yol üstünde olmalı; kapı açılışını, geçişi ve kaçış genişliğini engellememelidir.
Sahada ve depoda en sık karşılaşılan sorun, dolap önünün palet ya da malzemeyle kapanmasıdır. Zeminde işaretleme bu sorunu büyük ölçüde bitirir.
Kapak rahat açılabilmeli, hortum takılmadan çekilebilmeli, vanaya elle ulaşılabilmelidir.
Sıva altı montajda duvarda, seçilen modelin genişlik × yükseklik × derinlik ölçüsü kadar yer ayrılır. Taşıyıcı duvarda bu yapısal bir karardır.
Açık alanda mesafeler büyür, araç trafiği ve donma riski devreye girer; hidrant hattıyla birlikte planlanır.
Dolabın yeri uzaktan belli olmalı, sahayı ilk kez gören biri de bulabilmelidir.
Devreye alma ve periyodik bakım
Kurulu sistemlerin bakımı ve deneyleri TS EN 671-3 kapsamındadır; kontrolün yılda en az bir kez yapılması ve kayıt altına alınması beklenir. Kayıt, hem sonraki kontrolde neye bakılacağını gösterir hem de denetimde ibraz edilir.
Yıllık kontrol listesi
- Dolabın önü açık mı, kapak sonuna kadar açılıyor mu?
- Kapak kilitli ya da sıkışmış durumda mı?
- Hortumda kesik, çatlak, ezilme veya kuruma var mı?
- Makara serbest dönüyor mu, hortum takılmadan çekiliyor mu?
- Vana açılıp kapanıyor mu, sızdırma var mı?
- Nozul ve bağlantı elemanları yerinde ve sağlam mı?
- Suyun hatta gelişi ve basıncı deneyle doğrulandı mı?
- Kontrol sonrası hortum düzgün sarıldı mı?
- Dolabın işaretlemesi görünür durumda mı?
- Kontrol tarihi, yapılan işlemler ve tespit edilen eksikler kayda geçirildi mi?
Hortum serilmeden, vana açılmadan yapılan bir kontrol sistemin çalıştığını göstermez. İkinci sık hata, kontrol sonrası hortumun yanlış sarılmasıdır: yanlış sarılmış hortum müdahale anında düğümlenir.
Ölçü tabloları
OFC serisindeki tüm modeller ve ölçü seçenekleri. Aynı modelin farklı ölçüleri “.1”, “.2” gibi alt kodlarla ayrılır; değerler genişlik × yükseklik × derinlik (mm) biçimindedir. Tablo ürün verisinden üretilir, katalogla çelişmez.
| Model | Ürün adı | Ölçüler (G × Y × D) |
|---|---|---|
| OFC 10 | Kauçuk Hortumlu Tek Kapılı Yangın Dolabı | OFC 10: 750x750x220 mm · OFC 10.1: 700x700x220 mm · OFC 10.2: 650x650x220 mm |
| OFC 11 | Kauçuk Hortumlu Çift Kapılı Yangın Dolabı | OFC 11: 1000x750x220 mm · OFC 11.1: 900x700x220 mm · OFC 11.2: 900x650x220 mm |
| OFC 12 | Dik Tek Kapılı Yangın Dolabı | OFC 12: 750x1000x220 mm · OFC 12.1: 700x900x220 mm · OFC 12.2: 650x900x220 mm |
| OFC 13 | Dik Çift Kapılı Yangın Dolabı | OFC 13: 750x1000x220 mm · OFC 13.1: 700x900x220 mm · OFC 13.2: 650x900x220 mm |
| OFC 20 | Eco Delux Tek Kapılı Yangın Dolabı | OFC 20: 750x750x220 mm |
| OFC 21 | Eco Delux Çift Kapılı Yangın Dolabı | OFC 21: 1000x750x220 mm |
| OFC 22 | Eco Delux Ankastre Yangın Dolabı | OFC 22: 750x1000x220 mm |
| OFC 30 | Delux Tek Kapılı Yangın Dolabı | OFC 30: 750x750x220 mm · OFC 30.1: 700x700x220 mm · OFC 30.2: 650x650x220 mm |
| OFC 31 | Delux Dik Tek Kapılı Yangın Dolabı | OFC 31: 750x1000x220 mm · OFC 31.1: 700x900x220 mm · OFC 31.2: 650x900x220 mm |
| OFC 32 | Delux Çift Kapılı Yangın Dolabı | OFC 32: 1000x750x220 mm · OFC 32.1: 900x700x220 mm · OFC 32.2: 900x650x220 mm |
| OFC 40 | Köpük Hidrant Dolabı | OFC 40: 800x1480x250 mm |
| OFC 50 | Harici Tek Kapılı Yangın Dolabı | OFC 50: 800x1300x220 mm (750x750) · OFC 50.1: 750x1250x220 mm (700x700) · OFC 50.2: 700x1200x220 mm (650x650) |
| OFC 51 | Harici Çift Kapılı Yangın Dolabı | OFC 51: 1050x1300x220 mm (1000x750) · OFC 51.1: 950x1250x220 mm (900x700) · OFC 51.2: 950x1200x220 mm (900x650) |
| OFC 60 | Tüp Dolabı | OFC 60: 325x750x220 mm · OFC 60.1: 400x800x220 mm |
| OFC 70 | Kauçuk Hortumlu Yangın Dolabı Makarası | Projeye göre |
| OFC 71 | Bez Hortumlu Yangın Dolabı Makarası | Projeye göre |
| OFC 80 | Harici Çift Makaralı Yangın Dolabı | OFC 80: 650x1550x200 mm · OFC 80.1: 700x1550x200 mm |
| OFC 81 | Harici Bez Hortumlu Yangın Dolabı | OFC 81: 600x1250x200 mm · OFC 81.1: 600x1250x200 mm |
| SHAFT | Şaft Kapakları | Projeye göre |
Listede olmayan ölçüler ve özel kapak tipleri proje bazlı üretilir.
Bu belge hakkında
Ocaklar Makina 1973’ten bu yana yangın güvenlik ekipmanı üretmektedir. OFC serisi yangın dolapları TSE ve CE belgelidir; üretim ISO 9001 kalite sistemi kapsamında, 3.500 m² kapalı alanda yapılır ve ürünler 40’tan fazla ülkeye ihraç edilir.
El kitabındaki teknik değerler ürün kayıtlarımızdan gelir ve ürün verisi güncellendiğinde bu sayfa da güncellenir. Standartların normatif sayısal şartları için kaynak, ilgili standardın güncel metnidir. Uygulama kararları binanın onaylı yangın projesi ve yetkili merci ile birlikte verilmelidir.